Home
Quibas
Quibas Blog

Quibas'tan Öne Çıkanlar

Tedarikçi Riski ve Uyum Yazar: Quibas İçerik Ekibi

EUDR'ye İki Ay Kala: Türk İhracatçısı ve Tedarikçisi İçin Kontrol Listesi

Harita üzerinde işaretlenmiş üretim parselleri ve limana uzanan sevkiyat hattı

EUDR 30 Aralık 2026'da uygulanmaya başlıyor. Türkiye'nin düşük risk sınıfının ne kazandırdığını, AB müşterinizin sizden isteyeceği verileri ve son iki ayın iş planını tek listede toplayın.

AB Ormansızlaşma Tüzüğü (EUDR), büyük ve orta ölçekli şirketler için 30 Aralık 2026'da uygulanmaya başlıyor. Avrupa Komisyonu Mayıs 2026'da yayımladığı değerlendirme raporunda yeni bir erteleme öngörmediğini açıkça belirtti. Türk ihracatçıları ve AB'ye ürün satan şirketlerin tedarikçileri için bu, kalan iki ayın kapsam kararına, veri toplamaya ve müşteriyle veri alışverişine ayrılması gerektiği anlamına geliyor. Bu yazı, alıcı tarafındaki kanıt zincirini anlattığımız önceki yazımızı tedarikçi ve ihracatçı açısından tamamlıyor.

Takvim: Kim, ne zaman?

  • Büyük ve orta ölçekli operatörler ve tacirler: 30 Aralık 2026.
  • Mikro ve küçük operatörlerin çoğu: 30 Haziran 2027.
  • Daha önce AB Kereste Tüzüğü kapsamında olan mikro ve küçük operatörler (ahşap ürünleri): 30 Aralık 2026.
  • Küçük ve mikro operatörler için durum tespiti beyanı yerine basitleştirilmiş bir beyan getirildi; KOBİ ölçeğindeki downstream operatör ve tacirlerin bilgi toplama yükü, somut bir şüphe olmadıkça sınırlandırıldı.

Kapsamda mısınız? Üç soru

  • Ürününüzün gümrük tarife (CN) kodu tüzüğün Ek I listesinde mi? Kapsamdaki emtialar sığır, kakao, kahve, palm yağı, kauçuk, soya ve ahşaptır; deri, mobilya, kâğıt, lastik ve çikolata gibi türev ürünler de listede yer alır. Komisyon Mayıs 2026'da ürün kapsamına ilişkin taslak bir düzenleme de yayımladı; güncel listeyi kontrol edin.
  • Ürünün içinde kapsamdaki bir emtia var mı ve bu emtia hangi ülkede üretildi? Türkiye'de işlenen bir ürünün hammaddesi başka bir ülkeden geliyorsa, belirleyici olan hammaddenin üretim ülkesidir.
  • Ürünü AB pazarına ilk kez kim arz ediyor? Çoğu durumda bu, AB'deki ithalatçı müşterinizdir. Sizin yükümlülüğünüz o zaman doğrudan değil, müşterinizin ihtiyaç duyduğu veriyi ve kanıtı sağlamak üzerinden doğar. AB'de kendi şirketiniz üzerinden ithalat yapıyorsanız operatör sizsiniz.

Türkiye'nin düşük risk sınıfı: ne kazandırır, ne kazandırmaz?

Komisyon'un 2025/1093 sayılı Uygulama Tüzüğü Türkiye'yi düşük riskli ülkeler arasında sınıflandırıyor ve Komisyon'un güncel ülke listesi de bu sınıfı gösteriyor. Düşük risk, Türkiye'de üretilen emtia için basitleştirilmiş durum tespiti anlamına gelir: operatör bilgi toplamaya devam eder, ancak atlatma veya farklı kökenli ürünlerle karışma riski yoksa ayrıntılı risk değerlendirmesi ve risk azaltma adımlarını uygulamak zorunda değildir. Yetkili makamların denetim oranı da düşük risk için asgari yüzde 1, standart risk için yüzde 3, yüksek risk için yüzde 9 olarak belirlenmiştir.

Ana çıkarım: Düşük risk bir muafiyet değildir. Bilgi toplama ve coğrafi konum verisi yükümlülüğü sürer; ithal hammadde ise kendi üretim ülkesinin risk sınıfını taşır.
  • İthal kakao kullanan bir çikolata üreticisi, ithal tomruk veya kaplama kullanan bir mobilya üreticisi ya da ithal kauçuk kullanan bir lastik üreticisi için müşterinin isteyeceği veri, hammaddenin geldiği ülkeye göre belirlenir.
  • Türkiye kökenli ve ithal girdiyi aynı stokta tutuyorsanız, karışma riskini nasıl önlediğinizi gösterebilmeniz gerekir; aksi halde basitleştirilmiş yol kullanılamayabilir.

AB müşteriniz sizden ne isteyecek?

  • Ürün tanımı, CN kodu, miktar ve ticari ad; tedarikçi ve alıcı bilgileri.
  • Emtianın üretildiği ülke ve üretim parsellerinin coğrafi konumu: 4 hektarın üzerindeki parseller için sınırı çizen poligon, daha küçük parseller için tek bir enlem-boylam noktası, en az altı ondalık basamakla. Sığırda poligon değil, hayvanların tutulduğu her işletme için nokta istenir.
  • Ürünün 31 Aralık 2020'den sonra ormansızlaştırılmış bir alanda üretilmediğini gösteren bilgi.
  • Üretim ülkesinin ilgili mevzuatına (arazi kullanım hakkı, çevre, çalışma ve vergi kuralları gibi) uygun üretildiğine dair kanıt.
  • Zincirde önceki bir operatör beyan verdiyse, o durum tespiti beyanının referans numarası. Komisyon'un güncel rehberi, birden fazla sevkiyatın tek bir beyanla kapsanabileceğini de netleştiriyor.

Son iki ay için iş planı

  • 1.–2. hafta: AB'ye giden ürünlerinizin CN kodlarını Ek I ile eşleştirin ve her ürün için hammaddenin üretim ülkesini çıkarın. Kapsam kararını hukuk ve uyum ekibiyle yazılı hâle getirin.
  • 3.–4. hafta: Kendi tedarikçilerinizden parsel konumu ve yasallık kanıtı isteyin. Talebi standart bir formla yapın, eksikleri ve son tarihleri tek bir listede izleyin.
  • 5.–6. hafta: Türkiye kökenli ve ithal girdiyi stok ve üretimde ayrıştırın; ayrıştırmayı belgeleyin. Sözleşmelere veri sağlama, güncelleme ve doğrulama hakkı maddeleri ekleyin.
  • 7.–8. hafta: AB müşterilerinizle veri formatını (örneğin coğrafi konum için GeoJSON) ve beyan referanslarının nasıl paylaşılacağını netleştirin; Aralık sevkiyatlarından biriyle uçtan uca deneme yapın.
Ana çıkarım: En sık görülen hata, sertifikayı tek başına yeterli saymaktır. Sertifika kanıt dosyasının bir parçasıdır; parsel konumu ve yasallık bilgisinin yerini tutmaz.

Quibas bu süreçte nerede yardımcı olur?

Quibas'ta tedarikçilerinizden istediğiniz parsel, yasallık ve sertifika bilgilerini kurumunuza özel formlar ve belge görevleriyle tedarikçi portalı üzerinden toplayabilirsiniz. Satın alma, kalite ve uyum ekipleri ürün grubuna veya tedarikçi tipine göre onay adımları tanımlayabilir; eksik kanıt için revizyon isteği gerekçe ve zaman damgasıyla kayda alınır. Quibas kapsam kararını kendiliğinden vermez; kurumunuzun belirlediği kontrolleri, kanıt sahiplerini ve insan onayını izlenebilir bir dosyada tutar.

EUDR veri toplama akışınızı birlikte kuralım

Kaynaklar